De noodzaak van maatschappelijke transities is voor veel organisaties allang duidelijk. Toch blijven beslissingen vaak uit. Niet door gebrek aan kennis of goede intenties, maar doordat complexe systemen, tegengestelde belangen en onzekerheid uitstel bijna vanzelfsprekend maken. Ondertussen lopen de maatschappelijke kosten steeds verder op.
In deze interactieve sessie onderzoeken deelnemers hun eigen belemmeringen om in beweging te komen. Welke overtuigingen, patronen of systeemprikkels houden hen tegen, ook als de richting helder is? Daarnaast delen leiders uit de praktijk openhartig hun eigen casussen en dilemma's. Zij laten zien waar zij in hun organisatie tegenaan lopen, welke afwegingen zij maken en hoe zij omgaan met weerstand en onzekerheid.
Door persoonlijke reflectie te combineren met praktijkvoorbeelden ontstaat herkenning én handelingsperspectief. Deelnemers krijgen inzicht in de mechanismen die verandering vertragen, leren blokkades bespreekbaar te maken en ontdekken hoe kleine, moedige keuzes een grote beweging in gang kunnen zetten. Zo biedt de sessie niet alleen nieuwe inzichten, maar ook de inspiratie en het vertrouwen om zelf eerder in actie te komen wanneer maatschappelijke opgaven daarom vragen.Samen met partners onderzoeken deelnemers concrete casussen waarin besluitvorming vastloopt. Niet om schuldigen aan te wijzen, maar om zichtbaar te maken welke patronen actie blokkeren en wat nodig is om wél te bewegen.
Moderator: Tjeerd Bartelema.
David Van Reybrouck staat bekend om zijn pleidooi voor traag denken in een tijd van snelle crises. Als schrijver, historicus en Denker der Nederlanden daagt hij ons uit om voorbij de waan van de dag te kijken en ruimte te maken voor fundamentele vernieuwing. Met zijn idee van ‘vérdenken’ nodigt hij uit om het heden te bezien vanuit lange lijnen, en zo nieuwe mogelijkheden zichtbaar te maken.
Op Springtij maakt hij duidelijk dat onze democratische systemen niet in steen gebeiteld zijn. In zijn werk beargumenteert hij dat verkiezingen slechts één manier zijn om inspraak te organiseren, en dat aanvulling met gelote burgerberaden kan leiden tot meer zorgvuldige en inclusieve besluitvorming.
Met initiatieven als de G1000 brengt hij dit ook in de praktijk: democratie niet alleen als stem, maar als gezamenlijk denkproces. Van Reybrouck onderstreept dat grote transities vragen om nieuwe vormen van betrokkenheid en verantwoordelijkheid.
Zijn verhaal is analytisch, hoopvol en activerend: de toekomst ligt open, als we bereid zijn haar anders te organiseren.
Inspiratoren: David Van Reybrouck.
Moderator: Froukje Jansen.
Gezondheid is allang niet meer uitsluitend een zorgvraag. Ze wordt mede bepaald door onze leefomgeving, ons werk, onderwijs, sociale verbindingen en de manier waarop we onze samenleving inrichten.
Veel mensen voelen de verantwoordelijkheid om bij te dragen aan een gezonde leefomgeving. Maar maatschappelijke verandering ontstaat niet door individuele inzet alleen. Zodra we samen optrekken, blijkt dat woorden als gezondheid, leefbaarheid, veiligheid of veerkracht voor iedereen iets anders kunnen betekenen. Hoe verbind je persoonlijke verantwoordelijkheid met een gezamenlijke ambitie?
Tijdens deze interactieve sessie laat Thomas Plochg zien waarom de gezondheidstransitie vraagt om een nieuw begrippenkader en om verantwoordelijkheid die niet bij individuen ligt, maar gezamenlijk wordt gedragen. Vervolgens ervaar je zelf hoe een gedeelde taal het verschil maakt tussen langs elkaar heen werken en werkelijk samenwerken.
In een verrassende werkvorm ontdek je hoe snel misverstanden ontstaan wanneer begrippen verschillend worden geïnterpreteerd. Daarna ga je samen met andere deelnemers op zoek naar de thema's die volgens jullie het fundament vormen voor 'de gezondste generatie ooit'. Van biodiversiteit en gezonde mobiliteit tot vertrouwen, zingeving en collectieve verantwoordelijkheid: welke begrippen verbinden ons echt, en welke vragen eerst om een gezamenlijke betekenis?
Deze sessie is bedoeld voor iedereen die bij wil dragen aan de gezonde leefomgeving en gelooft dat grote maatschappelijke opgaven niet beginnen met méér plannen, maar met gedeelde ambitie waardoor collectieve beweging ontstaat.
Inspiratoren: Thomas Plochg (Federatie Gezonde Leefomgeving) en Maud Damme (NEN).
Moderator: Annemarie van Doorn (Social Value Foundation).
Grond ligt aan de basis van de stikstofcrisis. Het is niet alleen de fysieke ruimte voor landbouw, natuur en woningbouw, maar ook een economische en maatschappelijke waarde. Toch gaat het debat vaak over instrumenten, modellen en regels, terwijl de onderliggende waarden onderbelicht blijven. Dat leidt tot polarisatie in plaats van perspectief.
Tijdens Springtij verkennen we hoe we het gesprek kunnen kantelen. Vanuit drie onlosmakelijk verbonden perspectieven – boeren, bouwen en natuur – onderzoeken we hoe schaarse ruimte eerlijk en toekomstbestendig kan worden verdeeld. Wie krijgt de ruimte?
De landbouw neemt daarin een sleutelpositie in: de manier waarop we produceren beïnvloedt zowel milieu- en natuurherstel als de ruimte voor woningbouw. Vooral in de zones rond kwetsbare, overbelaste Natura2000-gebieden zal de puzzel gelegd moeten worden.
Niet de tegenstelling, maar de waardendialoog staat centraal. Want pas als we de belangen én waarden achter de verschillende perspectieven begrijpen, ontstaat ruimte voor keuzes die natuur herstellen, boeren perspectief bieden en Nederland weer in beweging brengt.
Inspiratoren: Merel Straathof (Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt), Marije Klever (BoerenNatuur), Puck Sanders (Bouwend Nederland) en Maaike Visser (Staatbosbeheer).
Moderator: Ruben Maes.
De economie die we willen. Welke condities vraagt toekomstbestendige industrie?
Deze sessie bouwt voort op het plenaire gesprek van minister Stientje van Veldhoven met jongeren over de grote keuzes in de energie- en industrietransitie. Niet de vraag welk bedrijf moet blijven staat centraal, maar welke condities Nederland moet scheppen voor een toekomstbestendige en weerbare samenleving.
Welke publieke doelen geven richting? Denk aan CO₂-reductie, strategische autonomie, leveringszekerheid, gezondheid, leefomgeving, werkgelegenheid, weerbaarheid en innovatiekracht. En wat vragen die doelen vervolgens van overheid én industrie?
Vanuit de preekstoel in de Westerkerk brengen jongeren vanuit overheid, industrie en maatschappelijke organisaties hun perspectief in. Samen werken wij aan de contouren van een afwegingskader voor industriepolitiek.
Minister Stientje van Veldhoven luistert, bevraagt en reflecteert.
Inspiratoren: Stientje van Veldhoven (minister van Klimaat en Groene Groei) en een jongere.
Moderator: Katinka Abbenbroek.
“Tja… de energie transitie: het moet natuurlijk wel voor het klimaat, maar het is wel heel duur!” Dit wordt vaak verondersteld, maar klopt dit nog wel? Hernieuwbare energietechnologieën hebben zich jarenlang snel doorontwikkeld. Ondertussen laten de energiecrises van Ukraine en Iran zien dat onze afhankelijkheid van fossiel ons heel wat kost. Landen zoals Spanje, die jarenlang hebben geïnvesteerd in zon en wind energie hebben nu de laagste energieprijzen in Europa. De vraag is dus of we niet breder moeten gaan kijken dan alleen de kosten van de transitie, maar ook juist de economische baten.
In deze sessie kijken we vooruit. We kijken naar het net door EZK gepubliceerde Nationaal Plan Energiesysteem waarin staat welke energiesysteem verandering voorzien wordt naar 2050. Nederlandse kennisinstellingen hebben hiervan de kosten doorgerekend. Er zijn ook andere scenario’s met doorgerekende toekomstbeelden om naar net-zero te komen.
Het doel van de sessie is het doorbreken van vooroordelen: dat de energietransitie niet alleen nodig is voor het klimaat, maar ook dat we er als land weerbaarder van worden en zelfs economisch op vooruit kunnen gaan.
Inspiratoren: Stientje van Veldhoven (ministerie KGG), Tycho Smit (ministerie EZK), Nienke Maas (TNO), Louise van Schaik (Clingendael Institute), Hesse McKechnie (Erasmus).
Moderator: Olof van der Gaag.
Hoe realiseren we samen een florerende keten van Wind op Zee tot afnemer, waarin partijen durven investeren en energieproductie, infrastructuur, vraag en beleid zich in moedige samenhang ontwikkelen?
De grootschalige productie van windenergie op zee, gekoppeld aan de elektrificatie van de industrie, zowel direct als indirect, is een van de belangrijkste pijlers onder de transitie van het energiesysteem. Dit draagt niet alleen bij aan de verduurzaming van het systeem, maar ook aan het verminderen van de afhankelijkheid van energie-import en daarmee aan de strategische autonomie van Nederland en, op grotere schaal, Noordwest-Europa. Onder de juiste voorwaarden versterkt deze ontwikkeling bovendien het vestigingsklimaat voor de industrie, wat positief uitwerkt op de economische weerbaarheid van Europa.
Na het Energieakkoord van 2013 ontwikkelde wind op zee zich voortvarend, maar de afgelopen jaren is die ontwikkeling gaan stokken. Daarvoor zijn verschillende duidelijke oorzaken aan te wijzen, waaronder onzekerheid over de toekomstige vraag vanuit de industrie en de toenemende congestieproblematiek.
In een reeks van vier sessies onderzoeken vertegenwoordigers uit de gehele keten, samen met de overheid, op gestructureerde wijze hoe kan worden gekomen tot een geïntegreerde aanpak van de knelpunten in de keten. De opbrengsten van deze gesprekken worden na Springtij verder uitgewerkt.
Moderatoren: Han Rakels en Dagmar Heemskerk.
Note: Aan dit omvangrijke vraagstuk wordt gedurende alle drie de dagen gewerkt in een vaste, deels vooraf geselecteerde groep. Deelname aan deze groep betekent daarom dat aanwezigheid bij alle vier de sessies wordt verwacht. Als je je inschrijft voor de woensdagmiddag sessie, ben je automatisch ingeschreven voor de hele reeks.
De samenleving laat steeds vaker zien dat verandering niet alleen uit instituties komt, maar juist van onderop wordt gedragen. In de voedsel- en energietransitie lopen bestaande systemen tegen hun grenzen aan, terwijl burgers, gemeenschappen en lokale initiatieven al experimenteren met nieuwe vormen van organiseren.
In deze sessie verkennen we hoe die maatschappelijke kracht kan uitgroeien tot een volwaardig fundament onder toekomstige voedsel- en energiesystemen. We bouwen aan een denkraam waarin we de ontwikkeling van systemen volgen van bestaande structuren, via de ruimte die ontstaat in de praktijk, naar de onderliggende paradigma’s die ons denken sturen.
Centraal staat het opkomende paradigma van genoeg: een verschuiving van groei en maximalisatie naar kwaliteit van leven en verbinding dat leidt tot handelen binnen planetaire en sociale grenzen. We onderzoeken wat dit betekent voor toekomstige structuren, instituties en spelregels, en hoe burgerinitiatieven daarin een gelijkwaardige plek krijgen naast formele bestuurslagen.
De sessie is bedoeld voor beleidsmakers, bestuurders, maatschappelijke organisaties en initiatiefnemers in de voedsel- en energietransitie en levert een gedeeld denkkader, nieuwe taal en concrete bouwstenen op voor het herontwerpen van systemen vanuit de samenleving.
Inspiratoren: Inspiratoren: Jan Hassink (WUR) Liane Lankreijer (Nationaal Voedselberaad), Robbert de Vrieze (Energiecooperatie), Jeske Zonneveld (Energy Innovation NL), Wouter Veldhuis (Must), Roel Niessen (Ministerie EZK).
Moderator: Marijn van der Poll.
In de projectieruimte van de Tonnenloods staat een holografische installatie die beelden van het verleden, heden en mogelijke toekomsten met elkaar verbindt. Niet als venster op dé toekomst, maar als instrument om te verkennen welke toekomstbeelden ontstaan uit verhalen, perspectieven en emoties.
De toekomst bestaat namelijk niet in enkelvoud. Toch benaderen we haar vaak als een logische voortzetting van het heden, gekleurd door ervaringen uit het verleden, zoals de Watersnoodramp van 1953. Welke beelden van de toekomst roept dat op? En welke alternatieven zijn denkbaar voor Terschelling, de Waddenzee en de Nederlandse delta? Welke toekomsten willen wij zelf creëren?
In de sessie onderzoeken we deze vragen samen. Kiezen we voor meebewegen met natuurlijke processen of voor maakbaarheid en controle? Accepteren we verandering van kust en landschap, en wat betekent dat voor veiligheid, leefbaarheid, economie en voor samenleven?
Door verschillende perspectieven naast elkaar te zetten, ontstaat zicht op wat mogelijk is. Niet één antwoord staat centraal. We gaan samen verkennen welke toekomsten passend en wenselijk zijn — en welke keuzes dat vandaag van ons vraagt.
Inspiratoren: Carolien Kraan (Deltares), Mare de Wit (IenW) en Simon Richter (University of Pennsylvania / Poldergeist).
Moderator: Abe Hendriks en Maarten Hajer (Urban Futures Lab UU).
De transitie naar een circulaire economie vraagt niet alleen om technologische innovatie en nieuwe businessmodellen, maar ook om invloed op beleid en regelgeving. Overheden, bedrijven, brancheorganisaties, financiers, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties leveren ieder vanuit hun eigen rol kennis, praktijkervaring en belangen. Die wisselwerking is essentieel om beleid uitvoerbaar en effectief te maken.
Tegelijkertijd groeit de vraag hoe beleid en regelgeving de overgang naar een circulaire economie beter kunnen ondersteunen. We onderzoeken welke partijen invloed hebben op de spelregels van de markt en hoe verschillende belangen worden afgewogen. Hoe zorgen we ervoor dat nieuwe inzichten en innovaties tijdig hun weg vinden naar beleid?
In deze sessie verkennen we met behulp van een onderzoeksopstelling hoe verschillende partijen vanuit hun eigen verantwoordelijkheid én in samenwerking kunnen bijdragen aan toekomstbestendige wet- en regelgeving. Niet met als doel belangen tegenover elkaar te zetten, maar om beter te begrijpen hoe beleidsbeïnvloeding kan bijdragen aan een circulaire economie waarin maatschappelijke waarde, uitvoerbaarheid en innovatie hand in hand gaan.
Inspiratoren: Marieke Spijkerboer (Ministerie van EZK), Klaske Kruk (NVCE).
Moderator: Barbara Hoogenboom (Bert Hellinger Instituut).
Let op: deze sessie is in Midsland, houd rekening met ruim 30 minuten fietstijd.
De grote duurzaamheidsvraagstukken vragen om richting, samenwerking en doorzettingsvermogen. Maar wat betekent dat voor jou als professional? In deze reflectieve sessie maken deelnemers, geïnspireerd door De vlucht van de vogels, een gezamenlijke reis langs vragen over moed, verlangen, twijfel, loslaten en verbondenheid. Het boek hervertelt een eeuwenoud verhaal waarin vogels op zoek gaan naar de Simoerg en onderweg zeven valleien doorkruisen. Die reis vormt het vertrekpunt voor een persoonlijke én professionele verkenning.
In anderhalf uur stappen we bewust uit de dagelijkse dynamiek van plannen, deadlines en oplossingen. Met verdiepende vragen, uitwisseling en creatieve werkvormen onderzoeken we wat ieder van ons nodig heeft om verantwoordelijkheid te nemen in de transitie. Waar houd je vast? Wat vraagt om moed? En welke volgende stap wil je werkelijk zetten? Op Springtij, waar systeemverandering en persoonlijk leiderschap samenkomen, maken we ruimte voor het besef: wat moet, vraagt moed.
Inspiratoren: Kamel Essabane (Radboud Universiteit) en Yolande Jansen (Universiteit van Amsterdam).
Moderator: Samira I. Ibrahim.
Let op: deze sessie is in Midsland, houd rekening met ruim 30 minuten fietstijd.
We weten dat het voor een duurzame economie onmisbaar is om negatieve externaliteiten te beprijzen en impact winstgevend te maken. Dit idee is zo oud als de weg naar Rome. We grossieren in studies, ideeën en visies. Toch lukt het ons niet om een doorbraak te creëren. We houden elkaar bezig en muurvast met technische discussies, angst voor concurrentieverlies en zorgen om uitvoerbaarheidsproblemen. Collectief zitten we in een impasse.
We lijken het volgen van regels en in stand houden van structuren soms belangrijker te vinden dan het daadwerkelijk oplossen van het probleem. En dat terwijl deze zomer klimaatverandering bijna de gehele economische groei al heeft doen verdampen. Dit kan zo niet langer.
Aan de hand van Theory U onderzoeken we: hoe komen we los? Wat moeten we hiervoor loslaten, zowel op persoonlijk niveau als op organisatieniveau? En hoe kunnen we ons verbinden aan de toekomst waarin de meest duurzame ondernemingen óók de meest financieel succesvolle zijn?
Inspiratoren: Henny de Jong (Min. I&W), Yannick Leen (Min. KGG).
Let op: deze sessie is in Kinnum, houd rekening met ca. 25 minuten fietstijd.